Алаяқтардан қалай қорғануға болады

Өмірді сақтандыру компанияларының (ӨСК) секторы қарқынды өсімді көрсетіп отыр. 2026 жылдың алғашқы алты айында өмірді сақтандырушылардың активтері 19,9%-ға өсті, соның нәтижесінде олардың сақтандыру секторының жиынтық активтеріндегі үлесі 57%-дан 61%-ға дейін артты. Алайда жинақтаушы өнімдердің танымалдығы артып келе жатқан тұста алаяқтар да белсенділігін күшейтті. Атап айтқанда, анықталған алаяқтық схемалардың бірі 620 миллион теңге көлемінде шығын келтірген. Бұл жерде олардың тұзағына қалай түспеуге болатынын айтып береміз.

«Қазақстан Республикасында тек өмірді сақтандыру нарығына қатысты қылмыстық істердің жалпы саны бойынша жеке ресми статистика жоқ, алайда реттеушілер (Қаржы нарығын реттеу және дамыту агенттігі және Қаржылық мониторинг агенттігі) бұл саладағы ірі алаяқтық фактілерін мерзімді түрде тіркеп отырады — олардың қатарында сіз атап өткен, келтірілген залал 620 млн теңгеден асқан «Partners & Consultants» жобасына қатысты резонансты іс те бар», - деп бөлісті Nomad Life ӨСК.

Компания өмірді сақтандыру саласындағы алаяқтық схемаларды бірнеше түрге бөлді:

• Инвестициялық бағдарламалар ретінде: Клиенттерге халықаралық инвестициялық қорларға немесе қаржы құралдарына тиімді инвестиция салу ұсынылады, бұл ретте аса жоғары табыстылыққа (жылдық 10 және одан да көп %) кепілдік беріледі;

• Жинақтаушы салымдар ретінде: Азаматтардан ұзақ мерзімді жинақтар ретінде ақша қаражаты жиналады, алайда олар сақтандыру қызметін жүзеге асыруға лицензиясы жоқ бөгде ЖШС немесе АҚ-тардың шоттарына аударылады.

• Агенттік қызметтер ретінде: Алаяқтар нақты өмірді сақтандыру компанияларының логотиптерін пайдаланып, сайттар немесе әлеуметтік желілердегі парақшалар құрады және жоқ электрондық полистерді сатады.

Алаяқтардан қорғану

«Евразия» ӨСК-да сақтандыру қызметін лицензиялауға назар аударуға шақырады. Барлық сақтандыру ұйымдары туралы ақпарат қаржы нарығының қызметін бақылауды жүзеге асыратын мемлекеттік органдардың интернет-ресурстарында бар. «Егер адамға Қазақстан Республикасында уәкілетті органның тиісті қызмет түрін жүзеге асыруға берген лицензиясы бар сақтандыру ұйымдарының тізімінде жоқ компаниядан сақтандыру шартын жасасу туралы ұсыныс келсе, егер сақтандырушының өкілдері Қазақстан Республикасының аумағында тиісті қызмет түрін жүзеге асыруға рұқсат беретін лицензияның көшірмесін ұсына алмаса, біз мұндай компаниялармен ынтымақтастық жасамауға кеңес береміз», - дейді «Евразия» ӨСК.

Бүгінде жалған өмірді сақтандырушыны немесе алаяқтық схеманы анықтау азаматтан тек қаржылық сауаттылықты ғана емес, сонымен қатар кибергигиенаның негізгі қағидаларын білуді талап етеді, себебі қазіргі қылмыстық топтар әлеуметтік инженерияны фишинг, жалған ақпарат жасау және агрессивті жарнама сияқты цифрлық құралдармен белсенді түрде қолданады. «Негізгі киберқауіптер мен қызыл жалаушалар — аномалды табыстылыққа уәде беру, тек мессенджерлер арқылы байланысу, күмәнді домендерге фишингтік сілтемелер арқылы өту және P2P-аударымдар арқылы ақшаны жеке тұлғалардың жеке карталарына, бөгде ЖШС-лерге немесе криптовалюталық әмияндарға аударуды талап ету. Мұндай схемаларда клиентке өмірді заңды сақтандыру шартының орнына сақтандыру және құқықтық қорғауы жоқ күмәнді «инвестициялық шарттар» немесе «серіктестік шарттары» ұсынылады», - деп түсіндіреді KM Life өмірді сақтандыру компаниясының басқарма төрайымы Назым Бекболатова.

Freedom Life ӨСК өкілдері шешім қабылдап, шарт жасасқанға дейін сақтандыру шартының талаптарымен, сақтандыру қағидаларымен және басқа да құжаттармен мұқият танысуды, сондай-ақ сақтандырушыдан сақтандыру компаниясының деректемелері мен кеңсе мәліметтерін сұратуды ұсынады. «Қаражатты жеке тұлғалардың жеке шоттарына аудару ұсынылған, ресми емес байланыс арналары пайдаланылған немесе сақтандыру компаниясының ресми арналары арқылы ақпарат алу мүмкін болмаған жағдайда сақтық таныту қажет. Күмән туындаған жағдайда сақтандыру ұйымына оның сайтында көрсетілген ресми байланыс деректері арқылы тікелей жүгіну ұсынылады», - дейді Freedom Life ӨСК.

Өмірді сақтандыру өнімдері жоғары табысты құралдар болып табылады және олар бойынша пайда көбінесе депозиттердің табыстылығынан асып түседі, алайда өмірді сақтандырушылар ешкімге ғарыштық табыстарға уәде бермейді. «Тәуекелсіз аса жоғары пайда қаржы пирамидасын немесе алаяқтық схеманы білдіреді. Классикалық өмірді сақтандыру — кепілдендірілген аса жоғары табыстылықты ұсынбайтын консервативті қаржы құралы. Инвестициялық өмірді сақтандыру жоғары пайыздарды ұсына алады, алайда сақтандыру компаниясы бұл табыстарға кепілдік бермейтінін міндетті түрде ескертеді, бұл — тәуекелді құралдар, олардан тек инвестициялаудың «ұзақ мерзімді көкжиегінде» пайда табуға болады. Алайда компания тарапынан оларға кепілдік берілмейді», - деп атап өтті Nomad Life ӨСК.

Сақтандыру шартын жасасып, ақша қаражатын жібермес бұрын сақтандыру агентінің деректері мен өкілеттіктерін, соның ішінде қолданыстағы сақтандыру агенттерінің ресми тізілімінен (егер сақтандыру шарты сақтандыру агенті арқылы жасалса) тексеру қажет. «Шарт бойынша ақша қаражаты төленгеннен кейін төлемді растайтын ресми фискалдық чекті және сақтандыру шартының Бірыңғай сақтандыру дерекқорында (БСДҚ) тіркелгенін растайтын құжатты талап ету қажет. Ұйымның заңды мәртебесін тексеруді интернеттегі қауіпсіздіктің негізгі қағидаларымен үйлестіру жалған сақтандырушылар мен фишингтік инвестициялық платформалардың тұзағына түсу тәуекелін толығымен болдырмауға мүмкіндік береді», - деп атап өтті KM Life өмірді сақтандыру компаниясының басқарма төрайымы.

Нарық қатысушылары бірауыздан егжей-тегжейлерге назар аударып, агрессивті жарнамаға сенбеуге кеңес береді. Өйткені сіздің қаржылық қауіпсіздігіңіз өз қолыңызда, ал сенімді сақтандыру полисі құжаттарды тексеруден және орынды күмәнданудан басталады.


Дереккөз:https://lifeinsurance.kz/rynok-strahovaniya-zhizni/kak-zashchititsya-ot-moshennikov